PRIMA BALLERINA · NEUIGKEITEN
Waarom musici meedansen in Sasha Waltz' Johannes-Passion
Bis en met 26 november 2026 is Sasha Waltz' geënsceneerde Johannes-Passion nog vijf keer te zien in Amsterdam. De makers laten dansers, koor en orkest door elkaar bewegen, wat tot verdeelde recensies en duidelijke aandachtspunten voor jonger publiek leidt.
Een violiste op een historisch instrument die tijdens een uitvoering niet in de orkestbak blijft, maar meedanst op het toneel. Dat detail uit het online programmaboek van Nationale Opera & Ballet trok meteen mijn aandacht. Het typeert de geënsceneerde Johannes-Passion, die nog tot en met 26 november 2026 in Amsterdam te zien is.
De Nationale Opera, Sasha Waltz & Guests en de Nederlandse Bachvereniging spelen in de Grote Zaal in totaal acht voorstellingen. De eerste drie avonden (10, 12 en 14 november) zijn inmiddels voorbij; tussen 18 en 26 november volgen er nog vijf.
Grenzen op het toneel vervagen
Wat mij hierin aanspreekt, is hoe de makers vaste rolverdelingen loslaten. Dirigent Leonardo García-Alarcón nam tijdens de coronapandemie het initiatief voor deze productie, die in maart 2024 in Salzburg in wereldpremière ging. Barokmuziek draait volgens hem in de basis om dans en beweging. Bachs werk uit 1724 is korter en directer dan de latere Matthäus-Passion, mede doordat het koor vaak fungeert als een menigte.
Samen met choreograaf Sasha Waltz splitste hij het barokorkest in tweeën en kregen musici, zangers en dansers een plek tussen elkaar op het toneel. Voor het koor en orkest van de Nederlandse Bachvereniging is dit hun debuut bij De Nationale Opera. Waltz besprak met haar dansers uiteenlopende geloofsachtergronden en doodsrituelen, zoals de hemelbegrafenis. Omdat lichamen meer tijd vragen dan snelle muzikale wisselingen, smeedde ze losse passages samen tot langere bewegingslijnen.
Verdeelde meningen over de dans
Misschien verwacht je bij een werk van Sasha Waltz een avond vol autonome danstechniek. Uit de eerste recensies blijkt dat critici heel anders tegen de rol van de beweging aankijken. Theaterkrant-recensent Fransien van der Putt zag de voorstelling op 10 november en vond het begin overvol met snelle verwijzingen naar onder meer Holbein en Jheronimus Bosch. De dans zelf vond zij aan de karige kant en vooral dienend aan de aankleding, al prees zij hoe de vaste rangorde op het podium verdween.
Ook in het krantenoverzicht dat Theaterkrant aanhaalt lopen de oordelen uiteen. NRC gaf drie sterren voor het geheel en vier voor de muziek, met vooral waardering voor de musici en twijfels over de regie. Trouw stelde juist dat de koorklank leed onder de beweging, terwijl de dansers het echte drama brachten. Voor dansers en docenten raakt dat aan een boeiende vraag: wanneer versterken klank en choreografie elkaar, en wanneer zitten ze elkaar in de weg?
Aandachtspunten voor ouders en docenten
Overweeg je om met leerlingen of jongere dansers te gaan, let dan op een paar praktische zaken. De voorstelling duurt twee uur en vijftien minuten zonder pauze en is Duits gezongen, met Nederlandse en Engelse boventiteling. Dat vraagt aardig wat zitvlees, ook van ervaren theaterbezoekers.
Daarnaast is de beeldtaal confronterend. Volgens Theaterkrant opent de avond met naakte uitvoerders die hun eigen lijkwade naaien, en verschijnen later onder meer een naakte Adam en Eva. Op de geraadpleegde programmaboekpagina van Nationale Opera & Ballet stond daarover geen leeftijdsadvies vermeld. Componist Diego Noguera voegde bovendien moderne geluidsinterventies toe die doen denken aan gevechtshelikopters en drones, naast felle lichtstoten richting het publiek. Met jongere leerlingen is het dus verstandig om vooraf te overleggen of dit past, of eerst zelf een avond te gaan kijken.
Quelle: Nationale Opera & Ballet ↗